Son yıllarda Türkiye’de sağlık alanında en çok tartışılan konulardan biri hekim göçü. Uzun ve yoğun mesai saatleri, düşük ücretler, artan iş yükü ve mesleki tatminsizlik, pek çok hekimi yurtdışında kariyer arayışına yöneltiyor. Bu sürecin en somut göstergesi ise, yurtdışında çalışmak için zorunlu olan “İyi Hal Belgesi” (Good Standing Certificate) başvurularındaki hızlı artış.

“İyi Hal Belgesi”, bir hekimin mesleki sicilinin temiz olduğunu, herhangi bir disiplin cezası almadığını gösteriyor. Avrupa ve Amerika başta olmak üzere çoğu ülke, hekimlerin çalışma izni için bu belgeyi zorunlu tutuyor. Türkiye’de Türk Tabipleri Birliği (TTB) tarafından verilen bu belgenin başvuru sayıları, son beş yılda dramatik şekilde yükseldi.

Son 5 Yılda İyi Hal Belgesi Alan Hekim Sayıları

Resmi kayıtlara göre, 2020–2024 yılları arasında başvuru yapan hekim sayısı her yıl artış gösterdi. İşte tablo:

• 2020’de yaklaşık 931 olan başvuru sayısı, 2023’e gelindiğinde 3.000’in üzerine çıktı.
• 2024’te sayı biraz düşmüş görünse de, hâlâ önceki yıllara kıyasla oldukça yüksek seviyede.
• Toplamda son 5 yılda 10 binden fazla hekim bu belgeyi almak için başvurdu.

Bu tablo, hekim göçünün geçici bir dalgalanma değil, sürekli artan bir trend olduğunu kanıtlıyor.

Hekimlerin En Çok Tercih Ettiği Ülkeler

Peki Türk hekimler en çok hangi ülkelere gitmek istiyor? Başvurular ve sahadan gelen bilgiler ışığında öne çıkan ülkeler şunlar:

• Almanya: Dil kurslarının yaygınlığı ve hekim açığı nedeniyle en çok tercih edilen ülke.
• Birleşik Krallık: NHS sistemi yabancı hekimlere açık, fakat dil yeterliliği (IELTS/OET) şartı var.
• Amerika Birleşik Devletleri: USMLE sınavı nedeniyle süreç zor, ama ekonomik olarak cazip.
• Kanada: Denkliğin uzun sürmesine rağmen yüksek yaşam standartları nedeniyle tercih ediliyor.
• İskandinav Ülkeleri (Norveç, İsveç, Danimarka): Daha az yoğun iş temposu ve yüksek sosyal haklar nedeniyle rağbet görüyor.
• Körfez Ülkeleri (Katar, BAE, Suudi Arabistan): Daha kısa vadeli kontratlar ve yüksek maaş beklentisi nedeniyle özellikle uzman hekimler tarafından tercih ediliyor.

Ülke seçiminde belirleyici olan faktörler; dil bariyeri, denkliğin zorluk derecesi, yaşam standartları, maaş düzeyi ve çalışma koşulları oluyor.

Göçün Nedenleri: Neden Türkiye’den Ayrılmak İstiyorlar?

Hekimlerin göç eğiliminin arkasında birkaç temel neden var:

1. Düşük maaşlar: Döner sermaye ve ek ödemelere rağmen, birçok uzman hekim OECD ortalamasının altında gelir elde ediyor.
2. Aşırı iş yükü: Özellikle acil servisler ve eğitim araştırma hastanelerinde iş yoğunluğu dünya standartlarının çok üzerinde.
3. Şiddet olayları: Sağlıkta şiddet, hekimlerin motivasyonunu ciddi şekilde düşürüyor.
4. Akademik olanakların sınırlılığı: Araştırma ve kariyer gelişimi imkânlarının kısıtlı olması, yurt dışını daha cazip kılıyor.
5. Sosyal haklar ve iş güvenliği: Avrupa ülkelerindeki iş-yaşam dengesi Türkiye’ye göre daha olumlu.

Bu faktörler birleşince, özellikle genç hekimler için yurtdışı cazip bir seçenek haline geliyor.

Gelecek Projeksiyonu: 2025 ve Sonrası

2023’te başvuru sayısının zirve yapması ve 2024’te yüksek seviyesini koruması, 2025’te de benzer hatta daha yüksek bir başvuru sayısının olabileceğini gösteriyor.

• Eğer vize ve denkliğe dair engeller azalırsa, 3.000–3.500 başvuru aralığı beklenebilir.
• Bu da Türkiye’den her yıl neredeyse bir tıp fakültesi mezunu kadar hekimin yurtdışına gitmek istediğini ortaya koyuyor.

Sonuç: Kalıcı Bir Beyin Göçü mü?

“İyi Hal Belgesi” başvuruları, aslında sadece bir istatistik değil; Türkiye’deki sağlık sisteminin mevcut sorunlarının bir yansıması. Her yıl binlerce hekim, daha iyi çalışma koşulları ve yaşam standartları için ülkeyi terk etmeyi planlıyor.

Bu durum, hem sağlık sisteminde nitelikli insan kaynağı kaybı yaratıyor, hem de kalan hekimlerin iş yükünü artırıyor. Uzmanların ortak görüşü, çalışma koşulları ve özlük haklarında iyileştirme yapılmadığı sürece bu trendin devam edeceği yönünde.